​Arbitrageclausule in internationale contracten, juridisch geneuzel?

08 februari 2017

Bij het opstellen en beoordelen van internationale handelscontracten wordt vaak weinig aandacht besteed aan een aantal standaardbepalingen, die in elk contract voorkomen. Of in elk geval zouden moeten voorkomen. Deze bepalingen (in vaktermen soms boilerplates genoemd) worden nogal eens afgedaan als juridisch geneuzel, al wordt dat meestal niet in het bijzijn van de juristen gezegd. Toch zijn ze veel belangrijker dan het op het eerste gezicht lijkt.

Geschilbeslechtingsclausule

Neem de geschilbeslechtingsclausule. Dat is een bepaling die regelt hoe geschillen die uit het contract voortvloeien moeten worden opgelost. Als een contract niet zo’n bepaling bevat, kan dat tot veel onduidelijkheid leiden als er een geschil ontstaat. Dan moet door interpretatie van de overeenkomst en op basis van internationale verdragen worden vastgesteld welke rechter bevoegd is om over het geschil te oordelen. Vaak is dat eenvoudig vast te stellen maar lang niet altijd. Dat leidt tot tijdrovende en kostbare discussies, terwijl het dan nog niet eens gaat over de inhoud van het eigenlijke geschil.

Forumkeuzeclausule

Dit kan worden voorkomen door hierover afspraken te maken en in het contract vast te leggen. Bovendien kun je zo een andere rechter bevoegd verklaren dan de rechter die op grond van algemene regels bevoegd zou zijn. Bijvoorbeeld de rechter in je eigen land, terwijl anders de rechter in het land van de contractspartner bevoegd zou zijn. Zo’n forumkeuzeclausule kan een belangrijk (kosten)voordeel opleveren als het onverhoopt tot een juridische procedure komt.

Geschilbeslechting door arbitrage

Maar er is nog meer over te zeggen. Het kan verstandig zijn om in plaats van geschilbeslechting door een rechter te kiezen voor arbitrage. Dat kan zich bijvoorbeeld voordoen als een Nederlands bedrijf zaken doet met een Amerikaans bedrijf. Als de overeenkomst de clausule bevat dat de Nederlandse rechter exclusief bevoegd is om van geschillen kennis te nemen, lijkt dat op het eerste gezicht gunstig voor de Nederlandse ondernemer. Hij hoeft nu immers niet in de Verenigde Staten te gaan procederen, maar kan de Amerikaanse contractspartner voor de Nederlandse rechter dagvaarden.

Probleem: met sommige landen is er geen executieverdrag

Het probleem ontstaat dan als de Nederlander door de Nederlandse rechtbank in het gelijk is gesteld en het vonnis in de Verenigde Staten ten uitvoer wil gaan leggen. Er is namelijk geen verdrag tussen Nederland en de Verenigde Staten over de erkenning en tenuitvoerlegging (ofwel executie) van elkaars vonnissen. Als de Nederlander dan met het vonnis in de hand stappen wil gaan ondernemen tegen zijn contractspartner in de Verenigde Staten, gaat het daar mis. Het Nederlandse vonnis wordt in de Verenigde Staten niet erkend en kan er niet worden tenuitvoergelegd ten uitvoer worden gelegd. De kans is dan groot dat de Nederlander uiteindelijk alsnog achter het net vist. Omgekeerd geldt trouwens hetzelfde. Het Amerikaanse bedrijf kan een in de Verenigde Staten gewezen vonnis ook niet in Nederland tegen zijn Nederlandse contractspartner laten uitvoeren.

Oplossing: arbitrageclausule

De oplossing ligt in deze situatie in het opnemen van een arbitragebeding in de overeenkomst. Daarbij spreken partijen af dat ze hun geschillen niet aan de (overheids)rechter voorleggen, maar aan (een of meer) arbiters. Een Nederlands arbitraal vonnis wordt op grond van het Verdrag van New York uit 1958 (waarbij Nederland en de Verenigde Staten zijn aangesloten) wel erkend en kan in de Verenigde Staten worden uitgevoerd.

Raadzaam voor internationale contracten

Dit is een belangrijk aandachtspunt als u zaken doet met een contractspartner in de Verenigde Staten. Hetzelfde geldt overigens voor meer belangrijke handelsnaties waarmee Nederlandse bedrijven zaken doen, zoals China. In dergelijke gevallen is het dus raadzaam om in het contract een arbitrageclausule op te laten nemen. Het is maar één voorbeeld van ‘juridisch geneuzel’ dat grote praktische consequenties kan hebben. Er zijn er nog meer. Daar zal ik binnenkort verder op ingaan.

Heeft u vragen over dit onderwerp? Neem gerust contact met mij op.