Animal farm in Nederland

22 mei 2018

Bestuurders kunnen op allerlei gronden aansprakelijk worden gesteld voor het door hen gevoerde beleid namens de vennootschap. Een van die mogelijke gronden betreft het zogenaamde ‘kennelijk onbehoorlijk bestuur’. Echter ook de meest correct handelende directeur die (bijv. abusievelijk) niet tijdig meldt dat de vennootschap de loonbelasting, btw, sociale premies, of de aan het verplicht gestelde bedrijfstakpensioenfonds verschuldigde premies kan voldoen hangt daarvoor persoonlijk. Verwijtbaarheid doet er materieel niet toe. Een advocaat is persoonlijk aansprakelijk als hij een beroepsfout maakt. Hoe zit het nu met de aansprakelijkheid van rechters, arbiters dan wel andere overheidsdienaren?

De Hoge Raad

Het komt wel eens voor dat rechters of arbiters de plank volledig mis slaan. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat de Staat daarvoor niet aansprakelijk is. Dat is alleen anders als fundamentele rechtsbeginselen dusdanig zijn veronachtzaamd dat van een eerlijke en onpartijdige behandeling van de zaak niet meer kan worden gesproken én er geen rechtsmiddel tegen had kunnen worden ingesteld. Kortom: dat doet zich zelden voor en het enkele feit dat de rechters/arbiters er volledig naast hebben gezeten maakt de Staat niet aansprakelijk. Zijn dan de rechters/arbiters wellicht aan te spreken? Dit kan volgens de Hoge Raad alleen als zij met betrekking tot die beslissing opzettelijk of bewust roekeloos hebben gehandeld dan wel als zij hebben gehandeld met kennelijk grove miskenning van hetgeen een behoorlijke taakvervulling meebrengt. Het maken van een reguliere beroepsfout valt daar niet onder en daar gaat het in de praktijk nu juist over. Oftewel: de burger staat dan met lege handen.

Andere schrijnende zaken

KEI staat voor het ICT-project Kwaliteit en Innovatie. Daarmee zou de rechterlijke macht van een nieuw digitaal systeem worden voorzien. Daarvoor was 58 miljoen euro gepland. De plannen zouden gefaseerd worden ingevoerd en daarmee is al een aanvang genomen. Inmiddels is er al meer dan 200 miljoen besteed. Volgens een raming zou er nu nog eens eenzelfde bedrag nodig zijn. De minister heeft het project inmiddels op on-hold gezet. Het lijkt er op dat justitie dusdanig laat met haar automatisering is gestart dat de achterstand bijna niet meer is in te halen. Als dat juist mocht zijn riekt dat toch naar mismanagement door enkele hoge omes in Den Haag.

Of wat dacht u hiervan. Het Openbaar Ministerie kwam negatief in de publiciteit omdat een hoofdofficier van justitie van Rotterdam zijn vriendin tot hoofdofficier van justitie van het functioneel parket zou hebben benoemd. Saillant ‘detail’: de twee zouden heimelijk een affectieve relatie onderhouden. Als dit alles juist is maakt deze belangenverstrengeling deze benoeming onaanvaardbaar. Ongedaan making daarvan leidt tot grote schade. Denk aan het opnieuw inwerken, de vertraging in de afwikkeling van andere dossier maar ook de frustratie bij collega’s wat de productiviteit negatief beïnvloedt. Hier is het dan wel de Staat die zelf de benadeelde is en hij stelt uiteraard zichzelf niet aansprakelijk. Maar ook de veroorzakende ambtenaren komen er, afgezien van een ontslag of overplaatsing, mee weg.

Conclusie

Dat de Staat/ambtenaren niet aansprakelijk zijn waar bedrijven/directeuren dat bij vergelijkbare fouten wel zijn, is onverdedigbaar. We zijn weliswaar gelijk maar toch blijken sommigen meer gelijk te zijn dan anderen.