Deliveroo, de platformeconomie en het arbeidsrecht

25 juli 2018

Digitale platforms zijn een steeds belangrijker economisch fenomeen. Vraag en aanbod van producten, diensten en informatie worden en masse verwerkt via platforms als Marktplaats, Ebay, Tripadvisor, Spotify en Airbnb. Dergelijke platforms dagen de meer traditionele economische modellen uit. Maar ze roepen ook interessante juridische vragen op. Bijvoorbeeld of het huidige arbeidsrecht wel toegerust is op de platformeconomie. Deze vraag was aan de orde in de Deliveroo-zaak, die deze week uitvoerig in de pers kwam. Hieronder een korte toelichting.

De zaak

Deliveroo is een platform voor maaltijdbezorging. Consumenten kunnen via Deliveroo bij aangesloten restaurants maaltijden bestellen die door een Deliveroo-bezorger wordt thuisbezorgd. Het platform is sinds 2015 actief in Nederland. Voor de bezorging maakt het platform gebruik van oproepkrachten. Deze waren eerst als werknemer op grond van een arbeidsovereenkomst bij Deliveroo in dienst. Maar eind 2017 is Deliveroo overgeschakeld op zzp-contracten. Als de tijdelijke arbeidsovereenkomst van een bezorger afloopt, kan hij/zij een overeenkomst als zelfstandige met Deliveroo sluiten. De bezorger is dan vrij om zich in te schrijven voor bepaalde tijdvakken waarin hij bereid is bezorgdiensten uit te voeren. Hij doet dat als zelfstandige. Dat houdt onder meer in dat hij zelf bepaalt of hij in een tijdvak beschikbaar wil zijn om te bezorgen. Ook kan hij (onder bepaalde voorwaarden) het bezorgen overlaten aan iemand anders die hij daarvoor inschakelt.

Volgens Deliveroo is dit fee per delivery systeem aantrekkelijk, zowel voor Delivery als voor de bezorgers. De fee per bezorging ligt een stuk hoger. Daar staat tegenover dat de bezorger zelf verantwoordelijk is voor materiaal, verzekeringen en belastingen.

Zelfstandige of toch werknemer?

Niet alle bezorgers zijn blij met de verandering. Een van de bezorgers is weliswaar overgestapt op het zzp-model, maar hij vindt dat er eigenlijk nog steeds sprake is van een arbeidsovereenkomst. Hij heeft zich verplicht om werkzaamheden te verrichten voor Deliveroo, en volgens hem is er ook sprake van een gezagsverhouding. Deliveroo kan immers door alle opgestelde voorwaarden in hoge mate bepalen hoe het bezorgwerk moet worden verricht. Daarom spant hij een procedure aan voor de Kantonrechter in Amsterdam, waarbij hij vraagt om vast te stellen dat de verhouding tussen hem en Deliveroo nog steeds een arbeidsovereenkomst is (met alle gevolgen van dien, met name voor belastingen, werknemersverzekeringen en ontslagbescherming.

Uitspraak

De Kantonrechter laat alle facetten van de zzp-overeenkomst de revue passeren. Daarbij vindt hij het van belang dat de bezorger (anders dan bij een arbeidsovereenkomst) niet persoonlijk de werkzaamheden hoeft uit te voeren. Deliveroo oefent geen toezicht uit op de manier waarop het werk wordt verricht. Zo kan de bezorger helemaal zelf bepalen welke route hij kiest om een bestelling te bezorgen. Ook telt volgens de Kantonrechter mee dat partijen uitdrukkelijk hebben vastgelegd dat het niet hun bedoeling is een arbeidsovereenkomst aan te gaan. Dat de bezorger voorheen wel werknemer was, weerhoudt de Kantonrechter er niet van om de vorderingen van de bezorger af te wijzen.

Wetgever, help!

Het is wel duidelijk dat de Kantonrechter het probleem van de bezorger begrijpt. Een echte vrije keuze voor het zzp-contract heeft die uiteindelijk niet gehad. De Kantonrechter overweegt dat het huidige arbeidsrecht onvoldoende rekening houdt met de nieuwe arbeidsverhoudingen in de platformeconomie. Maar het aanpassen van het arbeidsrechtelijke stelsel is niet de taak van de rechter. Daarvoor zal de wetgever moeten zorgen, aldus de Kantonrechter. Intussen is de bezorger daar niet mee geholpen. Hij wordt in het ongelijk gesteld. De komende tijd gaat hij nadenken over een hoger beroep, heeft hij laten weten. En op de wetgever hoeft hij voorlopig ook niet te rekenen. Zoals bekend is de handhaving van de Wet DBA tot 2020 uitgesteld. Kortom, het laatste woord is hier nog lang niet over gezegd.