Handelsagent krijgt klantvergoeding niet zo maar!

13 juni 2017

Bij het einde van een agentuurovereenkomst kan de handelsagent aanspraak maken op een klantenvergoeding. Daarvoor gelden wel een aantal voorwaarden. De Hoge Raad heeft dit in een uitspraak van 19 mei jl. verder verduidelijkt.

Agentuurovereenkomst

De wet geeft een specifieke regeling voor de agentuurovereenkomst, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de distributieovereenkomst of de franchiseovereenkomst. Kenmerkend voor de agentuurovereenkomst is dat de handelsagent bemiddelt bij het sluiten van overeenkomsten tussen zijn opdrachtgever ( de ‘principaal’) en klanten. Voor die bemiddeling ontvangt de handelsagent een provisie.

Klantenvergoeding

De wet bepaalt ook dat de handelsagent bij het einde van de agentuurovereenkomst aanspraak kan maken op een ‘klantenvergoeding’, als de principaal ook na de agentuurovereenkomst nog steeds voordelen behaalt uit de inspanningen van de agent (artikel 7:442 BW).

Hoe wordt recht op klantenvergoeding vastgesteld?

Het is vaste rechtspraak van de Hoge Raad dat het recht op de klantenvergoeding in de volgende stappen moet worden vastgesteld. Eerst dient te worden bepaald of er na afloop van de agentuurovereenkomst nog steeds voordelen zijn voor de principaal uit transacties met klanten die de handelsagent heeft aangebracht. Dit is een belangrijke voorwaarde, waaraan lang niet altijd wordt voldaan.

Uitspraak in de zaak Corendon / Prijsvrij

Hierover struikelde de claim van de handelsagent in de zaak die leidde tot deze uitspraak van de Hoge Raad. Het ging hierbij om een agentuurovereenkomst tussen touroperator Corendon (als principaal) en Prijsvrij.nl als handelsagent. Corendon had de overeenkomst opgezegd, waarop Prijsvrij een klantenvergoeding claimde.

Prijsvrij voerde daarvoor aan dat zij nieuwe klanten had aangebracht, met wie Corendon een duurzame relatie had kunnen opbouwen. Volgens Prijsvrij zouden minstens 25% van de klanten die zij bij Corendon had aangebracht ook daarna weer vakanties bij Corendon boeken (‘herhaalboekingen’). Die klanten zouden daarbij bewust voor het exclusieve aanbod van Corendon kiezen. Daarmee zou dan voldaan zijn aan de voorwaarde dat Corendon nog steeds aanzienlijke voordelen behaalde uit overeenkomsten met de door Prijsvrij aangebrachte klanten. Corendon voerde echter aan dat de reiziger met name op basis van prijs kiest en niet specifiek voor één touroperator. Daaruit kan volgens Corendon geconcludeerd worden dat herhaalboekingen niet toe te schrijven zijn aan (de inspanningen van) Prijsvrij, zodat Corendon geen klantenvergoeding aan Prijsvrij verschuldigd is. Het Gerechtshof stelde Corendon hierin in het gelijk.

Handelsagent moet aannemelijk maken dat principaal nog steeds voordeel geniet

Daartegen ging Prijsvrij in cassatie bij de Hoge Raad. Zij voerde aan dat voor het recht op een klantenvergoeding volstaat dat de handelsagent stelt dat (a) hij de principaal nieuwe klanten heeft aangebracht en/of de overeenkomsten met bestaande klanten aanmerkelijk heeft uitgebreid en (b) dat de overeenkomsten met die klanten de principaal nog steeds aanzienlijke voordelen opleveren. Als de agent dit zo stelt, zo vond Prijsvrij, dan heeft hij in beginsel recht op een klantenvergoeding en zou het aan de principaal zijn om het tegendeel te bewijzen. Dat is ook redelijk – aldus Prijsvrij – omdat de principaal over de daarvoor benodigde gegevens beschikt.

De Hoge Raad ging hier echter niet in mee. Het Hof had volgens de Hoge Raad juist geoordeeld. Prijsvrij had aannemelijk moeten maken dat Corendon nog steeds ‘in relevante mate’ nieuwe transacties kon verwachten van klanten die door Prijsvrij waren aangebracht. Dat had Prijsvrij niet gedaan en daarop liep de zaak voor Prijsvrij stuk.

Geschillen over agentuurovereenkomsten komen regelmatig voor en vaak is de klantenvergoeding daarbij het grootste twistpunt. Deze zaak toont aan dat een goede onderbouwing van de vordering essentieel is. Als specialist in commerciële contracten zijn wij deskundig op dit terrein. Schroom niet om contact met ons op te nemen als u vragen heeft op dit gebied.