Hoofdrol Pathé in waargebeurd drama

13 november 2018

Bioscoopreus Pathé is slachtoffer geworden van een ingenieus opgezette fraude. Criminelen wisten de Nederlandse bedrijfsleiding via slimme emails zo ver te krijgen dat ze grote bedragen overmaakten. De Nederlandse directie werd in de emails verteld dat het geld nodig was voor een zeer geheime overname. Toen duidelijk werd dat het om oplichting ging, was er inmiddels bijna twintig miljoen euro verdwenen. De feiten zijn te achterhalen uit een onlangs gepubliceerde uitspraak van de Kantonrechter Amsterdam.

De feiten

In maart 2018 ontvangt de algemeen directeur van Pathé Nederland een email van de CEO van het Franse hoofdkantoor. Althans, ze denkt dat de email van de Franse CEO afkomstig is. Er wordt uitgelegd dat het hoofdkantoor bezig is met de overname van een grote concurrent in Dubai. Voor die overname is op korte termijn een groot geldbedrag nodig. Voor de eerste termijnbetaling moet er snel 800.000 euro worden overgemaakt naar het rekeningnummer van de wederpartij in Dubai. De algemeen directeur vindt het een vreemd verzoek en ze bespreekt het met de financieel directeur. Na onderling overleg wordt er een reactie naar Frankrijk gestuurd.

Daarin wordt meegedeeld dat de opdracht wel duidelijk is, maar dat de directie van Pathé Nederland zich wel moet houden aan corporate governance regels. Daarom vraagt men een bevestiging van de hoogste leidinggevende van de Franse moedermaatschappij. Die toestemming wordt ook verkregen van – althans dat denkt de Nederlandse directie – de hoogste baas van Pathé Frankrijk. Dan wordt het gevraagde bedrag conform de instructies overgemaakt.

In de weken erop wordt er op die manier in een aantal deelbetalingen in totaal 19,2 miljoen euro vanuit Nederland overgemaakt. Omdat de Nederlandse Pathé-vennootschap niet genoeg liquiditeit heeft, zijn er dan inmiddels al bedragen opgevraagd bij een interne cash-pool van Pathé. Deze Pathé cash-pool betaalt ook daadwerkelijk bedragen aan Pathé Nederland uit. Pas bij een herhaald verzoek vanuit Nederland om nog meer geld uit de cash-pool vrij te maken, wordt de vraag gesteld waarvoor de Nederlandse vestiging dat geld eigenlijk nodig heeft. Pas dan blijkt pas dat Pathé de dupe is geworden van een zogenaamde ‘ceo-fraude’.

De algemeen directrice en de financieel directeur van Pathé Nederland worden vervolgens door het Franse moederbedrijf ter verantwoording geroepen. Er volgt een onderzoek door een recherchebureau dat door Pathé is ingeschakeld. Daaruit komt naar voren dat de Nederlandse medewerkers niet betrokken zijn geweest bij de fraude. Door geraffineerd opgestelde emails hebben de fraudeurs het vertrouwen van de Nederlandse Pathé-directie weten te winnen.

Toch worden de beide Nederlandse directeuren door Pathé op staande voet ontslagen. Hen wordt verweten dat ze onzorgvuldig zijn geweest en diverse ‘red flags’ hebben genegeerd.

Procedure over het ontslag

In deze uitspraak gaat het over het ontslag van de financieel directeur. Hij vecht het ontslag op staande voet aan. Pathé houdt vol dat het ontslag op staande voet terecht is gegeven, maar voor het geval de Kantonrechter het ontslag toch mocht vernietigen, vraagt Pathé om ontbinding van de arbeidsovereenkomst.

Beslissing van de Kantonrechter

Volgens de Kantonrechter is er geen dringende reden voor ontslag op staande voet. Het staat vast dat de financieel directeur onbedoeld heeft meegewerkt aan een fraude met grote financiële schade voor Pathé tot gevolg. Maar de grote omvang van de schade is op zich geen reden voor het ontslag op staande voet.

De omvang van de schade kan wel een rol spelen bij de beoordeling van wat er in deze situatie van de financieel directeur mocht worden verlangd. De Kantonrechter vindt het van belang dat hij niet klakkeloos heeft uitgevoerd wat er van hem werd gevraagd, maar eerst om een bevestiging heeft gevraagd van de te verrichten betalingen. Wel had in het verdere verloop van de gang van zaken meer oplettendheid van de financieel directeur mogen worden verwacht, maar dat is onvoldoende voor ontslag op staande voet. Het door Pathé ingeschakelde recherchebureau heeft duidelijk vastgesteld dat de directie op geraffineerde wijze in een val is gelokt. Het ontslag op staande voet wordt door de Kantonrechter vernietigd.

Uiteindelijk schiet de financieel directeur er niet heel veel mee op. Het tegenverzoek van Pathé om de arbeidsovereenkomst te ontbinden op grond van verwijtbaar handelen van de financieel directeur wordt toegewezen. Er is sprake van verwijtbaar handelen, volgens de Kantonrechter. Weliswaar niet ernstig genoeg voor een ontslag op staande voet, maar wel voldoende voor ontbinding van de arbeidsovereenkomst.

Van Pathé kan niet verlangd worden dat ze de arbeidsovereenkomst langer laat voortduren. Het is volgens de Kantonrechter begrijpelijk dat Pathé na wat er is gebeurd geen vertrouwen meer heeft in de financieel directeur. De arbeidsovereenkomst (die door Pathé op 26 april 2018 was beëindigd) wordt alsnog per 1 december 2018 ontbonden. Over die tussentijd heeft de financieel directeur nog recht op salaris. Een ontbindingsvergoeding wordt niet aan de financieel directeur toegekend.

Conclusie

Je kunt je met de wijsheid achteraf afvragen hoe de directie kon besluiten in een paar weken tijd, zonder een enkel direct persoonlijk contact met iemand van het hoofdkantoor, 19 miljoen over te maken alleen op grond van instructies in emails. Naar mijn gevoel zit dat toch erg dicht tegen ontslag op staande voet aan. Deze uitspraak toont maar weer eens aan dat het ontslag op staande voet vrijwel nooit risicoloos is. Al met al wel een bevredigende uitspraak van de Kantonrechter in een zaak met alleen verliezers. Behalve dan de fraudeurs…