VOF: betreden op eigen risico!

30 maart 2015

Het was lange tijd een echte cliffhanger: is een nieuw toetredende vennoot in een vennootschap onder firma (‘VOF’) nu wel of niet aansprakelijk voor schulden die de VOF op het moment van zijn toetreden al had? De vraag hield juristen jaren lang bezig en de meningen waren verdeeld.

Waar gaat het precies om? De VOF is een veel voorkomende rechtsvorm, waarin twee of meer personen samen een bedrijf kunnen uitoefenen. Een VOF kan snel en goedkoop worden opgericht; een onderlinge overeenkomst is voldoende, er hoeft dus geen notaris aan te pas te komen. Een VOF heeft geen rechtspersoonlijkheid. Dat houdt in dat de vennoten van een VOF persoonlijk (en hoofdelijk: ieder voor het geheel) aansprakelijk zijn voor schulden van de VOF. Dat is een belangrijk verschil met de BV.

Wie vennoot wordt in een VOF, moet zich dus goed realiseren dat hij in zijn privévermogen kan worden aangesproken voor verplichtingen die de VOF aangaat (ook als niet zelf de verplichting aangaat, maar zijn mede-vennoot). Of dat ook geldt voor verplichtingen die de VOF al had vóór het toetreden van een nieuwe vennoot, dat was lang onzeker. De wet maakt het niet duidelijk. Die bepaalt alleen (in artikel 18 Wetboek van koophandel) dat alle vennoten hoofdelijk verbonden zijn voor verplichtingen van de VOF.

De Hoge Raad heeft de knoop op 13 maart 2015 eindelijk doorgehakt. Ja, een vennoot van een VOF is ook hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de VOF die al bestonden vóór zijn toetreden. Hetzelfde geldt trouwens ook voor beherend vennoten in een commanditaire vennootschap.

Als verklaring voor deze beslissing geeft de Hoge Raad dat de wet de schuldeisers van een VOF (en een CV) beschermt als het vermogen van de VOF niet toereikend is om aan alle verplichtingen van de VOF te voldoen. In dat geval kunnen de schuldeisers zich verhalen op het privévermogen van de vennoten. En dat geldt dus ook (weten we nu) voor iemand die pas na het ontstaan van de schuld als vennoot tot de VOF is toegetreden. Of de toetreder die bestaande schuld bij zijn toetreden kende, doet er niet toe.

Wie als vennoot in een bestaande VOF instapt, doet er dus verstandig aan heel goed na te gaan welke verplichtingen de VOF heeft. Ook is het mogelijk om van de zittende vennoten een vrijwaring of garantie te bedingen voor bestaande schulden van de VOF. (Uiteraard werkt zo’n vrijwaring of garantie alleen onderling).

Betreden van de VOF op eigen risico dus!

Maar ook bij het verlaten van de VOF is waakzaamheid geboden. Een vertrekker is niet van alle zorgen af. De uittredende vennoot blijft ook na zijn vertrek uit de VOF (hoofdelijk) aansprakelijk voor schulden van de VOF die voor zijn uittreden zijn ontstaan. Bij voortdurende verplichtingen (zoals een huurovereenkomst) blijft hij zelfs aansprakelijk voor huurtermijnen van ná zijn uittreden. Ook bij het uittreden uit een VOF is het dus zaak om goede afspraken te maken over de (onderlinge) verdeling van de risico’s.